ESKULTURA

labar-artea 2

Labar Artea

Publish at Calameo

LABAR-ARTEA

ESKULTURA TAILERRA (3. TALDEA)

INAUTERIAK HAUR HEZKUNTZAN 2-3 URTE

HH 2  - HH 3

Inauteri hauetan jende guztiari dantzan Brasileko bandera erraldoi batekin ederra emanaldia egin zigutena.

IÑAUTERIAK 2. ZIKLOA

Orokietako LH 3. eta 4. mailako ikasleak mexicanoz mozorrotu ziren, eta dantza poli-polit bat eskaini ziguten.

AURRERA BIDEOA!!!!!!

4 eta 5 URTEKO INAUTERIAK

Inauteriak HH4 eta HH5

HH4 eta HH5ekoak beste eskola guztiek bezala Inauteriak ospatzen dituzte, eta guri beraiei aurkeztea tokatu zaigu. "Polka" dantzatzeko jantziez joan ziren mozorrotuta, eta oso ondo egiten zuten dantza adin hori edukitzeko. 
Espero dugu asko gustatzea!!!

Inauteriak 3.zikloa

Guk hirugarren ziklokoak Latinoz mozorrotu ginen eta Rumba kantarekin dantza bat asmatu eta eskolako frontoian dantzatu genuen. Oso ondo atera zitzaigun, bideo honetan ikusten den bezala.
Akats bakarra izan zen bukaeran kantarekin arazo bat izan genuela. Bestela dena, oso ondo.

INAUTERIAK 2016 1. ZIKLOA

Urte honetan 1.zikloak "hip hop" gaia aukeratu dute, oso polita izan zen eta txalo asko egon ziren. Kanta oso politak izan zirenez denok geratu ginen dantza egiteko gogoz.

 

Santa Ageda 2016

   Orokietako maila guztiek Santa Ageda ospatu genuen makilarekin eta kantari otsailaren 4ean.

    Aurten 5. eta 6. mailak bakarrik atera dira kalez kale kantari, Aurrena, Udaletxe plazan, Musika plazan eta Kale Nagusian abestu genuen elkarrekin. Eta gero, 6. mailakoak Santa Ana egoitzara joan    ginen, eta 5. mailakoak Eguneko Zentrora.

ESKULTURA TAILERRA

Bigarren taldearen lan batzuk

MERKURIO

MERCURIO

Merkuriok ez du eraztunik, ezta sateliterik ere.

Gainazala kraterres osatua da.

Eguzkitik gertuen dagoen planeta da.

Merkuriok eguzkiari bira ematen eta errotazioa egiten egun bat irauten du.

Kristo aurretik 3.000 urte teleskopioekin aurkitu zuten.

Greziarrek lehen Merkuriori goizez Apolo deitzen zioten eta gauez berriz hermes. Pitagoras izeneko gizon batek, argitu zuen goizez naiz gauez berdina zela.

179ºC goizen eta (gauean 183ºC eta 427ºC artean)

Ez dago bizitza, ehunka km-ko diametroa, luzena 350km-koa

6.083x10¹⁰

bolumena

0.056 Lur

3.022x10²³ kg

Masa

0.055 Lur

Dentsitatea 5.427 g/cm³

Grabitate indarra: 0.38g

JUPITER

JUPITER

ERAZTUNAK

1979. urtean espaziontziak Jupiterren eraztun mehe batzuk aurkitu zituen. Eraztun nagusiak 6.500 km-ko zabalera du.

ZEREZ OSATUTA DAGO

Jupiter gasesko planeta da, batez ere hidrogenoz eta helioz osatuta dago.

JUPITERREN IKURRA

SATELITERIK BADUEN

Sateliteak badaude, 4 satelite daude: Lo, Europa, Ganimede eta Kalisto.

Izenak greziar mitologiatik datozte. Jupiterrek 63 satelite ditu.

JUPITERREN ETA LURRAREN KOMPARAZIOA

JUPITERREN MASA

Jupiterrek planetak guztiak batuta baino 2,5 masa ahundiagoa dauka, oso handia da.

JUPITERREN KOKAPENA EGUZKI-SISTEMAN

Jupiter 5. planeta da eguzki-sisteman.

ZER KOLORE ESATEN ZAIO

Jupiterri planeta gorria deitzen zaio bere kolore gorriarengaitik.

JUPITERREN DAGOEN HAIZEA

500 km/h-ko haizea egiten du Jupiterren inguruan.

JUPITERREKIKO ETA EGUZKIKO DISTANTZIA

Jupiter Eguzkitik 750 milioi kilometrotara dago.

BOLUMENA

Bolumenez Lurra baino 1.317 aldiz haundiagoa da.

NOLA DEITZEN ZAIO

Jupiterri Planeta Gorria deitzen diote argia egiten duelako.

BIZITZARIK BAI?

Ez dago, oxigenoa ez dagoelako, grabitate haundia dagoelako, prezio haundia dagoelako, tenperatura oso otza dagoelako eta haize fuerteengaitik ezin da Jupiterren bizitzarik egon.

GRABITATE INDARRA

Jupiterren ingunuan %214-ko grabitate indarra dago. Adibidez:Zuk 100kg pisatzen badituzu Jupiterren 214kg pisatuko dituzu.

EZAUGARRIAK

1-Jupiter Eguzki-sistemako 5 garren planeta da, sistema horretan dauden gasezko lau erraldoietako bat. Sistemako planetarik handiena da; asko gaitik, Lurrak baino 318 aldiz masa handiagoa du. Oso atmosfera bizia dauka, 140 metro segunduko abiaduran doa. Bere izena erromatarren jankoengatik datorkio.

2-Jupiter aintzinatik ezagutzen da, zeruko objeturik distiratsuenetariko bat baida. Urtean zehar planetarik argitsuena da, Marte eta Artizarrra ezik. 1.610ean Galileok 4 satelite aurkitu zituen: Lo, Europa, Ganimede eta Kalisto.

3-Jupiterren tamaina handiak eragina izan du sistemaren bilakeran: Planeta gehienen orbitak Jupiterren orbitaren planotik gertu daude eta kometa asko periodo laburrenak dira(Halley kometa) bere grabitatzeko indar handiarengaitik.

4-Errotazio-periodoa laburrena du, bira bat 10 ordu baino gutxiagoz osatuz. Errotazio-abiadura handi honen eraginez nabarmenki obalatuta dago. Hego. Hemisferioan ekaitz izugarri handi bat du, orban Gorria, Lurra baino haundiagoa dena.

5-Jupiter planeta gaseosoa da, baina atmosferan jaitsi ahala presioa handitu egiten da, hidrojenoa likido bihurtuz 10.000 kilometroko sakontasunetan. Barnean nukleo solido bat dagoela uste da.

NEPTUNO

NEPTUNO

Guk aukeratu dugun planeta Neptuno da, Eguzki-sistemako zortzigarren planeta, eta Eguzkitik 4.494 milioi km-ra dago. Planeta guztien artetik urrutien dagoena da.

Neptunok hamabi satelite ditu, baina zortzik bakarrik daukate izen ofiziala:

Naiade, Talasa, Despina, Galate, Larisa, Protedo, Triton eta Nereida. Beste sateliteen izenak hauek dira: Psamate, Sao, Neso eta Laomedeia.

Neptunok eraztunak ditu.

Bestalde, hidrogenoz eta helioz osatuta dago.

Neptunon ez dago bizitzarik (bakarrik Lurrean dagoelako).

NEPTUNOREN HAINBAT EZAUGARRI ZENBAKITAN:

TENPERATURA:

Minimoa -223ºC

Batez bestekoa -220ºC

MASA: 1.0243×10²⁶ kg

BOLUMENA: 6.254×10¹³ km³

DIAMETROA: 49.572 km

DENTSITATEA: 1.638 g/cm³

GRABITATE INDARRA: 11,15 m/s² , hau da, 1,14 g

NEPTUNOREN MUGIMENDUAK:

ERROTAZIOA: Neptunok bere ardatzari bira ematen Lurreko 16 ordu eta 7 minutu behar ditu.

TRANSLAZIOA: Eguzkiari bira ematen Lurreko 164 urte 280 egun eta 7 ordu behar ditu.

NEPTUNOREN IKURRA:

NEPTUNOREN AURKIKUNTZA:

J.G. Galle-k aurkitu zuen 1846. urtean, Uranoren ezaugarri orbitalak aztertu ondoren.

BITXIKERIA:

Neptuno gasezko erraldoiak izeneko taldekoa da, Jupiter, Saturno eta Uranorekin batera, eta eraztunak ditu.

MARTE PLANETA

MARTE

Marte eguzkitik hasita laugarren planeta da eguzki-sisteman. Marte eguzkitik batez beste 227.936.637 km-ra dago. Astronomo Greziarrek jarri zioten Marteri izena.

·Martek bi mugimendu ditu: trazlazio igidura eta rotazio igidura. Trazlazioa igidurak 1 urte 321 egun 7h tardatzen du eta rotazio igidurak 24h 37min tardatzen du.

·Martek bi satelite natural ditu: Phobos eta Deimos dira.Txikiak dira eta beraien orbita planetatik oso urbil dago.

·Marte Lurretik 55 milioi km-ra dago.

· Atmosfera: nahiko xumea du. Presioa txikia du Lurrekoarekin konparatuta. Lurrak bezala ozono-geruza bat dauka, 40 km-ko altueran kokatua, baina hark baino 1000 aldiz ozono gutxiago duenez, ezin ditu izpi ultramoreak oztopatu.

·Basaltos izeneko harri batez osatuta dago.

· Marten lau sumendi daude: Arsia Mons, Pavoris Mons, Ascreus Mons eta Olympus Mons mendirik handiena da 25 km gora ditu.

·Oraindik zientzialariek ez dakite Marten bizitzarik dagoen.

·Tenperatura: tenperatura txikiena -87 gradu, batasbestekoa -46 gradu eta handiena 20 gradu.

Bolumena:1.6318x10¹¹ km 0.151 lur

masa: 64.185x10²³ 0.107 kg lur

Dentsitatea: 3.9335 g/cm 

BITXIKERIA: badirudi %1,5 eta 3 bitartean ur dagoela, baina egoera solidoan; hau da, izoztuta. Horregatik ezin da bizia egon Marte planetan.

HH margoketa

Ikasle batzuek eta guraso batzuek HH-ko eraikina margotu dute: zutabeak, paretak...

Paretean borobilak margotu dituzte kolore dezberdinekin, eta paretaren erdian Koxme balea margotu dute. Ondoren, posteak margotu dituzte, belardi bat balitz bezalaxe.

HH-ko ikasleak oso pozik daude, orain eskola oso alaia eta polita daukatelako.

PLANETARIUMERA

Asteartean, Abenduaren 15-ean, Donostiako Kutxaespazioko planetariumera joango gara, inguruneko gaia lantzera (UNIBERTSOA).

Autobusez joango gara seigarren mailako ikasle guztiak, eta bertan bazkalduko dugu.

Ikasle bakoitzak 15€ ordaindu beharko dugu.

ESKOLA KIROLA ABENDUREN 12a

71.HONDARTZAKO FUTBOL TXAPELKETA
	ABENDUAK 12
	3. JARDUNALDIA
	ZELAIA
1. TXANDA 9.45 tan		2. TXANDA 10:45 etan
	ALEBIN NESKAK
ORIOKO 61 – ZARAGUETA 5-6N	1	BURUJALEAK – ITURZAETA 5-6N
OROKIETA 6BN – ZIZTU BIZIAN	2	OROKIETA 6CDN – ANTONIAN 6N
LARDIZABAL 5-6N – LA SALLE N	3	OROKIETA 6AN – EZ DAKIT
OROKIETA 5AN – MOLLARRI	4	JATA TXIKITU – ORIOKO 51
SALLEKO AN – OROKIETA 5BDN	5	PIRULETAK – ORIOKO 53
ANTONIANO 5N – OROKIETA 5CN	6
	ALEBIN MUTILAK
	6	LA SALLE BM – OROKIETA 6CM
ZARAGUETA 6BM – OROKIETA 6AM	7	ITURZAETA 6M – MAFIOSOAK
ANTONIANO 6M – ORIOKO 62	8	PAGA GEHIO – ZARAGUETA 6AM
LA SALLE AM – OROKIETA 6BM	9	OROKIETA 5AM – SALLEKO AM
OROKIETA 5DM – ANTONIANO 5BM	10	OROKIETA 5BM – SALLEKO BM
ORIOKO 52 – IZERDIK EZ	11	OROKIETA 5CM – ANTONIANO 5AM
ORIOKO 54 – KIROLARI JUNIORRAK	12	ITURZAETA 5M – ZARAUZTARRAK
	BENJAMIN MUTILAK
SALLEKO 3BM – LARDIZABAL 3X	13	ZARAGUETA 3AM – OROKIETA 3BM
OROKIETA 3AM – OROKIETA 3DM	14	ORIOKO 32 – OROKIETA 3CM
ORIOKO 34 – SUPER HEROIAK	15	SALLEKO 3AM – LASTREAK
ANTONIANO 3M – ZARAUZKO ONENAK	16	ITURZAETA 3-4M – ANTONIANO 4AM
ORIOKO 44 – OROKIETA 4AM	17	LA SALLE 4BM – OROKIETA 4CM
OROKIETA 4BM – URREZKO BALOIA	18	ZARALARDI – OROKIETA 4DM
AUPA GU TA GUTARRAK – MEGALOIAK	19	LA SALLE 4AM – ANTONIANO 4BM
	BENJAMIN NESKAK
ORIOKO 33 – NESKA PIRATAK	20	ORIOKO 31 – OROKIETA 3BN
ZARAGUETA 3N – ANTONIANO 3N	21	SALLEKO 3AN – OROKIETA 3CDN
SUZKO NESKAK – SUZKO BALOIAK	22	SALLEKO 3BN – OROKIETA 3AN
ORIOKO 41 – ZARAGUETA 4AN	23	OROKIETA 4BN – IZARRAK PARRANDAN
ANTONIANO 4N – ZARAUZTARRAK	24	ITURZAETA 3-4N – OROKIETA 4DN
LA SALLE 4AN – LA SALLE 4BN	25	TXISPAK – OROKIETA 4CN
ATSEDENA: ORIOKO 42; OROKIETA 4AN; TXIKITEROAK; OROKIETA 6DM; PALMERITAK; ZARAGUETA 5AM; SALLEKO BN.

BARATZA

BARATZEA EDO ORTUA

BARATZEAREN DEFINIZIOA:

Baratze edo ortua landareen hazte sasoian barazki mota asko hazi eta ustiatzeko erabiltzeko lursaila da.

Lursail horretaz gain, lurra, ura, flora eta faunaren biziraupena eta gizakien osasuna mantentzeko, ingurunean sortzen den elikagai osasuntsuen produkzioari ere baratzea esaten zaio.

BIZIDUNAK:

-Animaliak:

Honako animalia hauek bizi ohi dira baratzetan: erleak, txoriak, barraskiloa, barea, karakolak, zizareak, larba, harra, tximeleta, armiarma, satorra, sugea, mantangorria, etab.

-Landareak: Era askotako landareak aurki ditzakegu baratzean.

A) Bere kabuz hazten direnak: Belarra, sasia, loreak, perretxikoak, goroldioa, zuhaitz batzuk...

B) Landatzen direnak: Barazkiak, fruitudun zuhaitzak, lekaleak...

-Barazkiak: Barazki gehienak hazitik jaio eta hilabete batzuen buruan heldu, lorea eta fruitua eman, eta azkenik lehortu egiten dira (azak, letxugak, tomateak, kalabazak …). Barazkien artean, honako hauek bereizten dira:

1.-Hosto jangarriko barazkiak: Letxuga, espinakak, eskarola, aza, azalorea eta porrua, adibidez.

2.-Sustraiko barazkiak: Baratxuria, tipula, patata eta azenarioa, adibidez.

3.-Lore edo fruituko barazkiak: Ilarra, baba, babarruna, piperrak, tomatea, kalabaza eta kalbazina, adibidez.

- Frutarbolak: sagarrondoak, madariondoak, intxaurrondoak, hurritzak, kiwiak eta abar.

- Lekaleak: garia, artoa, artatxikia, oloa...

- Elika-kateak (ADIBIDEAK):

1) ARRANOAK< TXORIAK< ARMIARMAK< LARBAK< BELARRA.

2) AZERIA< TRIKUA< ZIZAREA< HOSTOAK.

BIZIGABEAK:

Honako izaki bizigabe hauek aurki ditzakegu ortuetan: harria, lurzorua, airea, hongarriak (ximaurra), kanabera, argia, airea, hondarra, alanbreak, hesolak...

- Lurra baratzaren oinarri:

Lurzorua egitura dinamiko eta oso konplexua da; jatorriz arroka ezberdinen partikula ñimiño eta material organikoen arteko nahastura bat da, izaki mikroskopiko eta begetalek aberastua. Ondorioz, landareen garapena egokia izan dadin, behar-beharrezkoa da lurraren egoera ona izatea.

Baratze zaintzarako lurraren zati erabilgarriena lur geruzaren lehen 20-10 cm-tan aurkitzen da. Barazki gehienek beraien sustraiak lehen geruza horretan hedatzen dituzte. Bertan, jarduera mikrobiarra oso handia da eta lurrak egitura egokia eta pH ona izan ohi du.

GIZAKIAK EGITEN DITUEN LANAK:

Baratzea gizakiak sortutako ekosistema da. Horregatik, etengabe zaindu behar izaten du:

-Lur zorua iraultzen du (buelta eman), aireztatzeko.

-Haziak ereiten ditu, eta landare gazteak landatzen.

-Zimaurra edo ongarria botatzen du.

-Belar txarrak kentzen ditu.

-Animalia kaltegarriak uxatzen ditu, txorimaloak, tranpak eta bestelakoak erabiliz.

-Uzta biltzen du.

-Hurrengo sasoirako prestatzen du lur zorua.

- Baratzea egin beharreko lanak, urtaroen arabera:

-Neguan: Lur zorua ximaurrez eta beste ongarriz elikatzen da, atseden hartu dezan.

-Udaberrian: Gozatutako lurzoru hori, ereiteko landu egiten da.

-Uda: Landatutako landareak zaindu egin behar dira, hazi daitezen.

-Udazkena: Landatutakoa jaso.

- Zergatik konpostatu?

Ekosistema natural batean, usteltze eta eraldaketa prozesu batzuei eskerrak, bertan sortzen diren hondar organikoak birziklatu egin ohi dira. Honela prozesu honi eskerrak, materia organikoa humus eta material mineraletan eraldatzen da, landareentzako elikagai iturri bihurtuz.

Hau gertatzean zikloa ixten dela esaten da, eta horri eskerrak sistema buru aski bat sortzen da.